Alerjen bildirimi
Yönetmeliğin Ek-1’inde sayılan 14 alerjen madde, ürün adıyla birlikte müşteriye bildirilmek zorunda. Alkol ve domuz kaynaklı bileşen kullanımı da bu kapsamda. Amaç, müşterinin sipariş vermeden önce bilgilenmesi.
QR menü artık yalnız bir kolaylık değil
Karekodlu menüler Türkiye’de salgın döneminde yaygınlaştı ve uzun süre “temaslı menüden kaçınma” çözümü olarak görüldü. Bugün tablo değişti: menüde hangi bilgilerin bulunacağı artık mevzuatla belirleniyor ve karekod, bu bilgilerin sunulabileceği yöntemler arasında açıkça sayılıyor.
Bu sayfada önce yükümlülüğün ne olduğunu, sonra QR menünün bunu nasıl karşıladığını anlatıyoruz. Kurduğumuz menüler bu çerçeveye göre tasarlanıyor.
Menüde hangi bilgiler bulunmak zorunda?
Çerçeveyi Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği çiziyor. Restoran, kafe, pastane, fırın, kantin, okul ve hastane gibi yerler yönetmelikte toplu tüketim yeri olarak tanımlanıyor ve üç ayrı bildirim kademeli olarak yürürlüğe giriyor.
Alerjen bildirimi — 1 Ocak 2020’den beri zorunlu
Yönetmeliğin Ek-1’inde sayılan 14 madde, gıdanın adıyla birlikte müşteriye bildirilmek zorunda. Bildirim menüde, afişte, bilgilendirme panosunda ya da yazı tahtasında yapılabiliyor; amaç müşterinin sipariş vermeden önce bilgilenmesi.
Aynı kapsamda, üründe alkol veya domuz kaynaklı bileşen kullanılmışsa bunun da bildirilmesi gerekiyor.
İçerik (bileşen) bildirimi — 31 Aralık 2026
Yemekte kullanılan temel bileşenlerin ve etin kaynağının (dana, kuzu, kanatlı) müşteriye sunulması. Ulusal zincirler için bu tarih 1 Temmuz 2026’ydı; diğer toplu tüketim yerleri için süre 2026 sonunda doluyor.
Enerji (kalori) bildirimi — 31 Aralık 2027
Ürünlerin enerji değerinin menüde yer alması. Tarihi en geç olan yükümlülük bu, ama hazırlığı en uzun sürenidir: kalori değeri her ürünün reçetesinden ve gramajından hesaplanır.
Bir uyarı: yukarıdaki tarihler toplu tüketim yerleri için genel çerçevedir. İşletmenizin tam kapsamı ve varsa istisnaları güncel yönetmelik metnine ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün değerlendirmesine göre belirlenir. Bu sayfa hukuki görüş değil, hizmetin çerçevesini anlatır.
14 alerjen madde hangileri?
Menü kurarken her ürünü bu liste üzerinden işaretliyoruz:
- Gluten içeren tahıllar (buğday, çavdar, arpa, yulaf) ve ürünleri
- Kabuklular (karides, yengeç vb.) ve ürünleri
- Yumurta ve ürünleri
- Balık ve ürünleri
- Yer fıstığı ve ürünleri
- Soya fasulyesi ve ürünleri
- Süt ve süt ürünleri (laktoz dâhil)
- Sert kabuklu meyveler (badem, fındık, ceviz, kaju, antep fıstığı vb.)
- Kereviz ve ürünleri
- Hardal ve ürünleri
- Susam tohumu ve ürünleri
- Kükürt dioksit ve sülfitler (belirlenen sınırın üzerinde)
- Acı bakla (lupen) ve ürünleri
- Yumuşakçalar (midye, kalamar vb.) ve ürünleri
Listeyi ezberlemek gerekmiyor; panelde her ürünün altında işaretlenecek kutu olarak duruyor. Eksik bırakılan ürünleri de panel ayrıca gösteriyor.
Karekod mevzuatın kabul ettiği bir yöntem mi?
Evet. Bilgilendirmenin “tüketici tarafından kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde” yapılması şartıyla menüler, yazı tahtaları, broşürler, dijital ekranlar ve karekod kabul edilen araçlar arasında sayılıyor.
Karekodu seçen işletmeler için pratik iki kural var. Birincisi, masadaki karekodun yanında müşteriyi yönlendiren açık bir bilgilendirme bulunmalı — karekodun neye götürdüğü taranmadan anlaşılmalı. İkincisi, menünün telefonda gerçekten hızlı açılması gerekiyor; “kolayca görülebilir” olmanın pratikteki karşılığı bu.
Basılı menüye göre ne kazandırıyor?
Yükümlülük tarafını bir kenara bıraksak bile üç somut fark var.
Güncelleme maliyeti sıfıra iniyor. Zam geldiğinde ya da bir ürün bittiğinde menüyü yeniden bastırmıyorsunuz. Sezonluk menü değiştiren işletmelerde tek başına bu kalem bile hizmetin karşılığını çıkarıyor.
Menü veri üretmeye başlıyor. Basılı menü hiçbir şey söylemez. Dijital menüde hangi kategorinin açıldığını, hangi ürüne bakılıp vazgeçildiğini ve menünün hangi saatlerde yoğun görüntülendiğini görebiliyorsunuz.
Alerjen bilgisi baskıyı zorlamıyor. On dört alerjen, bileşen listesi ve kalori bilgisini basılı bir menüye sığdırmak sayfa sayısını ve okunabilirliği zorluyor. Dijital menüde bu bilgi ürünün altında açılıp kapanıyor; menünün görünümünü bozmadan duruyor.
Panel gerçekten kolay mı?
Bu sorunun cevabı hizmetin tamamını belirliyor, çünkü kendisi güncelleyemeyen işletme birkaç ay sonra menüyü güncellemeyi bırakıyor ve elinde eski fiyatlı bir dijital menü kalıyor.
Panelde yapılan işler şunlar: kategori ekleme ve sıralama, ürün ekleme, fiyat değiştirme, açıklama ve görsel yükleme, alerjen kutularını işaretleme, kalori girme, tükenen ürünü geçici olarak kapatma. Hepsi tek ekranda ve kaydettiğiniz anda masadaki menüye yansıyor.
Devir aşamasında paneli birlikte kullanıyoruz. Ölçümüz net: bir sonraki fiyat değişikliğini bizi aramadan yapabiliyorsanız iş tamamdır.
QR menü aramada işe yarar mı?
Doğru kurulduğunda yarıyor. İnsanlar bir restorana gitmeden önce menüsüne bakıyor ve “… menü fiyatları” aramaları ciddi hacim taşıyor. Menü sayfası taranabilir bir sayfa olarak kurulursa bu aramalarda işletmenin kendi adresi çıkıyor; kapalı bir uygulamanın içine gömülürse aynı arama üçüncü taraf sitelere gidiyor.
Yerel işletmelerde asıl saha harita sonuçları; menü sayfası oradaki profili de besliyor. Bu tarafı yerel SEO rehberimizde ayrıca anlattık. Menünün telefonda hızlı açılması ise hem mevzuatın “kolayca görülebilir” şartına hem de Core Web Vitals tarafına birlikte hizmet ediyor.
Sitesi olmayan işletmeler ne yapıyor?
QR menü tek başına da kurulabiliyor; web siteniz olmadan da masalarda yayına alınabilir. Ama menüsüne bakan müşterinin bir sonraki sorusu genelde “neredeler, rezervasyon var mı, nasıl bir yer” oluyor.
Bu yüzden çoğu işletmede menüyle birlikte küçük bir kurumsal site kuruyoruz; ikisi aynı altyapıda durunca hem yönetimi tek panelden yürüyor hem aramada tek adres güçleniyor. Web tasarım tarafındaki çalışma modelimiz bunu kapsıyor.