Restoran menüsünde hangi bilgiler zorunlu?
Toplu tüketim yerlerinde alerjen bildirimi ile alkol ve domuz kaynaklı bileşenin belirtilmesi 1 Ocak 2020'den beri zorunlu. Bileşen (içerik) bildirimi ulusal zincirlerde 1 Temmuz 2026'da başladı, 31 Aralık 2026'da diğer tüm işletmeleri kapsayacak; enerji (kalori) bildirimi ise 31 Aralık 2027'de ekleniyor. Bilgi menü, tahta, broşür, ekran ya da karekodla sunulabilir.
Restoran menüsüyle ilgili sorular bana hep aynı biçimde geliyor: "QR menü zorunlu mu, kalori yazmak şart mı, ne zaman?" Cevaplar dağınık kaynaklarda duruyor; ben bu yazıda takvimi tek tabloda topluyorum. Dayanak, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği. Baştan not düşeyim: bu yazı bilgilendirme amaçlı, hukuki görüş değil; işletmenize özgü kesin kapsamı İl Tarım ve Orman Müdürlüğü belirler.
Yönetmelik hangi işletmeleri kapsıyor?
Menü tarafındaki kuralların muhatabı "toplu tüketim yeri": restoran, kafe, pastane, fırın, kantin, yemekhane gibi gıdanın tüketime hazır sunulduğu işletmeler. Yani konu yalnız lüks restoranlar değil; çay ocağından hastane yemekhanesine kadar geniş bir küme.
Hangi bilgi hangi tarihte zorunlu?
Takvimin bugünkü durumu şöyle; ilk iki satır çoktan yürürlükte:
| Tarih | Yükümlülük | Kimin için |
|---|---|---|
| 1 Ocak 2020 | Alerjen bildirimi + alkol ve domuz kaynaklı bileşenin belirtilmesi | Tüm toplu tüketim yerleri |
| 1 Temmuz 2026 | Bileşen (içerik) bildirimi | Ulusal zincir işletmeler |
| 31 Aralık 2026 | Bileşen (içerik) bildirimi | Diğer tüm toplu tüketim yerleri |
| 31 Aralık 2027 | Enerji (kalori) bildirimi | Toplu tüketim yerleri |
Bildirilecekler arasında gıdanın adı, temel bileşenleri, etin kaynağı (dana, kuzu, kanatlı gibi), alerjenler ve ileride enerji değeri var. Alerjen tarafının ayrıntısını ve 14 maddelik listeyi alerjen listesi yazımda vermiştim; bu yazının konusu takvimin bütünü.
QR menü zorunlu mu?
Hayır; zorunlu olan bilginin kendisi, aracın kendisi değil. Yönetmelik bilgilendirme için menü, yazı tahtası, broşür, dijital ekran ve karekodu kabul edilen araçlar olarak sayıyor. Karekod bu listede açıkça geçiyor; yani QR menü mevzuata uygun bir araç, üstelik güncelleme gerektiren bu takvim için bence en pratiği. Karekod kullanıyorsanız müşteriyi yönlendiren açık bir bilgilendirmenin masada bulunması gerektiğini unutmayın.
Ulusal zincirle küçük işletmenin farkı ne?
Takvimdeki ayrım uyum dilini de değiştiriyor. Ulusal zincirler için bileşen bildirimi 1 Temmuz 2026'da başladı; onların sorusu "hazır mıyız" değil, "uyumlu muyuz". Diğer işletmelerin tarihi ise 31 Aralık 2026; yani önlerinde sınırlı bir hazırlık penceresi var. Menüsü yüz kalemi geçen bir işletmede bileşen dökümü bir haftalık iş değil; erken başlayanın kazandığı bir takvim bu.
Şimdi ne yapmalısınız?
- Menünüzü dökün: her ürünün bileşenlerini ve alerjenlerini mutfakla birlikte tek listeye çıkarın; en uzun süren adım bu.
- Sunum aracınızı seçin: baskı mı, dijital ekran mı, karekod mu? Sık güncellenecek bir bilgi için baskı en pahalı yol.
- Bilgiyi menüye işleyin: ürün altına alerjen, menü başına açıklama bloğu; karekod seçtiyseniz masaya yönlendirme kartı.
- Diğer yüzeyleri eşitleyin: İşletme Profili'nizdeki menü bağlantısı ve bilgiler siteyle aynı olsun; harita tarafında görünürlüğün nasıl çalıştığını yerel SEO rehberimde anlattım, profil düzeni için İşletme Profili yazım, mekânla dijital yüzeyin ilişkisi için de yerel görünürlük yazım duruyor.
Menüyü dijitale bu eksenle taşımak isteyenler için kurduğum sistemi QR menü sayfamda anlattım: mevzuat ekseni, ürün kartında alerjen alanı kurgusu ve masadaki yönlendirme dahil.
Sık Sorulan Sorular
Kalori yazmak ne zaman zorunlu olacak?
Enerji (kalori) bildiriminin tarihi 31 Aralık 2027. Yani bugün zorunlu değil; ama bileşen dökümünü 2026 için zaten yapacaksanız, kalori sütununu aynı çalışmada hazırlamak ikinci bir mesaiyi önler.
Uymayan işletmeye ne olur?
Gıda mevzuatının denetimi İl Tarım ve Orman Müdürlükleri üzerinden yürüyor ve idari yaptırım uygulanabiliyor. Tutar yazmıyorum çünkü ceza kalemleri güncelleniyor; işletmenizi ilgilendiren güncel yaptırımı il müdürlüğünden teyit edin.
Paket servis ve gel-al satışta da geçerli mi?
Yükümlülüğün merkezi, tüketime hazır gıda sunan işletme. Sunum kanalına göre sınır durumlar olabilir; kesin kapsam yorumunu il müdürlüğü verir. Benim önerim pratik: menü bilginiz tek kaynaktan yönetiliyorsa aynı bilgiyi paket kanalına da taşımak zaten kolay.
El yazısı tahta menü kullanıyorum, yeterli mi?
Yazı tahtası, yönetmeliğin saydığı araçlardan biri; yani araç olarak geçerli. Soru pratikte düğümleniyor: bileşen ve alerjen dökümünü tahtaya her gün yeniden yazmak sürdürülebilir mi? Ürün sayısı az işletmede olabilir; menüsü geniş işletmede dijital araç işi ciddi hafifletir.
Faydalı Kaynaklar
- Güvenilir Gıda (Tarım ve Orman Bakanlığı): etiketleme ve tüketici bilgilendirme duyuruları
- Tarım ve Orman Bakanlığı: il müdürlükleri ve gıda denetim ağı
