Restoran menüsünde hangi bilgiler zorunlu?
Toplu tüketim yerlerinde alerjen bildirimi ile alkol ve domuz kaynaklı bileşenin belirtilmesi 1 Ocak 2020'den beri zorunlu. İçerik ve kalori bildiriminin son tarihi ulusal zincirde 1 Temmuz 2026, aynı ilde üç ve daha fazla şubesi olan işletmede 31 Aralık 2026; diğer işletmelerde içerik için 31 Aralık 2026, kalori için 31 Aralık 2027. Bilgi karekodla da sunulabilir.
Restoran menüsüyle ilgili sorular bana hep aynı biçimde geliyor: "QR menü zorunlu mu, kalori yazmak şart mı, ne zaman?" Cevaplar dağınık kaynaklarda duruyor; ben bu yazıda takvimi tek tabloda topluyorum. Dayanak, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği. Baştan not düşeyim: Bu yazı bilgilendirme amaçlı, hukuki görüş değil; işletmenize özgü kesin kapsamı İl Tarım ve Orman Müdürlüğü belirler.
Yönetmelik hangi işletmeleri kapsıyor?
Menü tarafındaki kuralların muhatabı "toplu tüketim yeri": restoran, kafe, pastane, fırın, kantin, yemekhane gibi gıdanın tüketime hazır sunulduğu işletmeler. Yani konu yalnız lüks restoranlar değil; çay ocağından hastane yemekhanesine kadar geniş bir küme.
Hangi bilgi hangi tarihte zorunlu?
Takvimin bugünkü durumu şöyle; ilk iki satır çoktan yürürlükte:
| Tarih | Yükümlülük | Kimin için |
|---|---|---|
| 1 Ocak 2020 | Alerjen bildirimi + alkol ve domuz kaynaklı bileşenin belirtilmesi | Tüm toplu tüketim yerleri |
| 1 Temmuz 2026 | Bileşen (içerik) ve enerji (kalori) bildirimi | Ulusal zincir işletmeler |
| 31 Aralık 2026 | Bileşen (içerik) ve enerji (kalori) bildirimi | Aynı ilde üç ve daha fazla şubesi olan işletmeler |
| 31 Aralık 2026 | Bileşen (içerik) bildirimi | Diğer tüm toplu tüketim yerleri |
| 31 Aralık 2026 | Tercihi etkileyen bileşenin yemeğin adında yazılması (“yer fıstıklı baklava” gibi) | Toplu tüketim yerleri |
| 31 Aralık 2027 | Enerji (kalori) bildirimi | Diğer tüm toplu tüketim yerleri |
İçerik ve kalori satırları 13 Mart 2026'da güncellenen kılavuzdan, ad kuralı 26 Kasım 2024'teki kılavuz güncellemesinden geliyor. Tarihleri Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün duyurusundan doğruladım.
Bildirilecekler arasında gıdanın adı, temel bileşenleri, etin kaynağı (dana, kuzu, kanatlı gibi), alerjenler ve enerji değeri var. Alerjen tarafının ayrıntısını ve 14 maddelik listeyi alerjen listesi yazımda vermiştim; bu yazının konusu takvimin bütünü.
QR menü zorunlu mu?
Hayır; zorunlu olan bilginin kendisi, aracın kendisi değil. Yönetmelik bilgilendirme için menü, yazı tahtası, broşür, dijital ekran ve karekodu kabul edilen araçlar olarak sayıyor. Karekod bu listede açıkça geçiyor; yani QR menü mevzuata uygun bir araç, üstelik güncelleme gerektiren bu takvim için bence en pratiği. Karekod kullanıyorsanız, karekodu kullanamayan müşteriye bilginin ayrıca sağlanacağını da belirtmeniz gerekiyor.
Ulusal zincirle küçük işletmenin farkı ne?
Takvimdeki ayrım uyum dilini de değiştiriyor. Ulusal zincirler için içerik ve kalori bildiriminin son tarihi 1 Temmuz 2026; onların sorusu "hazır mıyız" değil, "uyumlu muyuz". Aynı ilde üç ve daha fazla şubesi olan işletmenin iki bildirim için de son tarihi 31 Aralık 2026. Diğer işletmelerde içerik için 31 Aralık 2026, kalori için 31 Aralık 2027. Menüsü yüz kalemi geçen bir işletmede bileşen dökümü bir haftalık iş değil; erken başlayanın kazandığı bir takvim bu.
Şimdi ne yapmalısınız?
- Menünüzü dökün: Her ürünün bileşenlerini ve alerjenlerini mutfakla birlikte tek listeye çıkarın; en uzun süren adım bu.
- Sunum aracınızı seçin: baskı mı, dijital ekran mı, karekod mu? Sık güncellenecek bir bilgi için baskı en pahalı yol.
- Bilgiyi menüye işleyin: ürün altına alerjen, menü başına açıklama bloğu; karekod seçtiyseniz masaya, karekodu kullanamayan müşteriye bilginin ayrıca verileceğini yazan bir kart.
- Diğer yüzeyleri eşitleyin: İşletme Profili'nizdeki menü bağlantısı ve bilgiler siteyle aynı olsun; harita tarafında görünürlüğün nasıl çalıştığını yerel SEO rehberimde anlattım, profil düzeni için İşletme Profili yazım, mekânla dijital yüzeyin ilişkisi için de yerel görünürlük yazım duruyor.
Menüyü dijitale bu eksenle taşımak isteyenler için kurduğum sistemi QR menü sayfamda anlattım: mevzuat ekseni, ürün kartında alerjen alanı kurgusu ve karekodu kullanamayan müşteri için masadaki bilgilendirme dâhil.
Sık Sorulan Sorular
Kalori yazmak ne zaman zorunlu?
Şube yapınıza göre değişiyor: ulusal zincirde son tarih 1 Temmuz 2026, aynı ilde üç ve daha fazla şubesi olan işletmede 31 Aralık 2026, diğer işletmelerde 31 Aralık 2027. Son tarihiniz 2027 olsa bile bileşen dökümünü yaparken kalori sütununu aynı çalışmada hazırlamak ikinci bir mesaiyi önler.
Uymayan işletmeye ne olur?
Gıda mevzuatının denetimi İl Tarım ve Orman Müdürlükleri üzerinden yürüyor ve idari yaptırım uygulanabiliyor. Tutar yazmıyorum çünkü ceza kalemleri güncelleniyor; işletmenizi ilgilendiren güncel yaptırımı il müdürlüğünden teyit edin.
Paket servis ve gel-al satışta da geçerli mi?
Yükümlülüğün merkezi, tüketime hazır gıda sunan işletme. Sunum kanalına göre sınır durumlar olabilir; kesin kapsam yorumunu il müdürlüğü verir. Benim önerim pratik: Menü bilginiz tek kaynaktan yönetiliyorsa aynı bilgiyi paket kanalına da taşımak zaten kolay.
El yazısı tahta menü kullanıyorum, yeterli mi?
Yazı tahtası, yönetmeliğin saydığı araçlardan biri; yani araç olarak geçerli. Soru pratikte düğümleniyor: Bileşen ve alerjen dökümünü tahtaya her gün yeniden yazmak sürdürülebilir mi? Ürün sayısı az işletmede olabilir; menüsü geniş işletmede dijital araç işi ciddi hafifletir.
Faydalı Kaynaklar
- Güvenilir Gıda (Tarım ve Orman Bakanlığı): etiketleme ve tüketici bilgilendirme duyuruları
- Tarım ve Orman Bakanlığı: il müdürlükleri ve gıda denetim ağı
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr): yönetmeliğin güncel metni